Being and Refusal: The Elder Brother’s Eschatological Crisis in Luke 15:11–32

An Orthodox Reading Through Zizioulas, Heidegger, and Levinas

This paper offers a systematic re-reading of the Parable of the Prodigal Son that places classical patristic exegesis in dialogue with contemporary Orthodox ontology and continental phenomenology. While recent scholarship (Bailey, Keller, Nouwen) has recovered the elder brother’s centrality as addressee, existing readings continue to interpret his crisis primarily as moral failure or psychological dysfunction. I argue, instead, that Luke 15:25–32 dramatizes a profound ontological choice between modes of being—a distinction articulated through John Zizioulas’s eschatological ontology of communion.

The parable presents two competing modes of existence: being-as-reputation (the elder son’s closed, merit-based, past-determined identity) and being-as-communion (the father’s open, gift-based, eschatologically-oriented reality). The elder son stands outside the feast—which Zizioulas would recognize as standing outside truth itself, since ‘communion is the only way for truth to exist as life.’ This ontological reading transforms our understanding of the parable’s unresolved conclusion.

To develop this thesis, the paper brings three hermeneutical resources into conversation. First, Martin Heidegger’s existential analytic clarifies how the elder son embodies inauthentic existence through identification with das Man (social conformity) and existence defined by the finished past. Second, Emmanuel Levinas’s phenomenology of the face illuminates why the parable devotes extended attention to the younger son’s suffering—not merely as narrative exposition but as ethical pedagogy revealing the vulnerable Other to whom we are answerable. Third, Zizioulas’s theology of personhood and communion provides the specifically Orthodox framework for understanding the crisis as a choice between participation in communion or self-exclusion from it.

The paper also addresses a methodological question relevant to contemporary Orthodox hermeneutics: the distinction between dogmatic and exegetical authority. While patristic readings of Scripture possess enduring spiritual and pastoral significance, they also reflect particular historical contexts and interpretive priorities. Chrysostom’s celebrated homily, though pastorally brilliant for fourth-century catechumens, emphasizes the younger son’s repentance and divine mercy while giving less attention to the parable’s confrontational address to the self-righteous. To extend the patristic reading while addressing dimensions less emphasized in earlier interpretation is not to reject tradition but to continue its interpretive and eschatological dynamism.

The parable’s open ending—the reader never learns whether the elder son entered the feast—functions as a liturgical and existential summons. Following Zizioulas’s understanding of liturgical time as the site where eschatology becomes a mode of existence, I argue that the parable remains unfinished because the reader’s response remains pending. Each liturgical assembly re-enacts this drama whenever sinners approach the table. The question persists: will the righteous welcome them, or remain outside?

This reading demonstrates that close attention to narrative structure, phenomenological analysis, and systematic engagement with Orthodox eschatological ontology can yield fresh exegetical insight while remaining deeply rooted in tradition. It contributes to contemporary Orthodox biblical hermeneutics by modeling how dogmatic fidelity and exegetical development can coexist.

იოანე ზიზიულასის პიროვნების ონტოლოგია პიროვნულ ყოფნას განუყოფლად აკავშირებს მიმართებასთან (schesis), თანაზიარებასთან და სხვადყოფნასთან, ხოლო მის სამებისეულ ონტოლოგიაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მამის მონარქიას, როგორც ძისა და სულიწმიდის პიროვნული არსებობის მიზეზს (aitia). მოხსენება იკვლევს ამ პრინციპის ანთროპოლოგიურ შედეგებს და იმას, თუ რა როლი შეიძლება ჰქონდეს კონკრეტულ ადამიანურ სხვას პიროვნული იდენტობის განხორციელებაში.

კითხვის სიმწვავე ჩანს ზიზიულასის სიტყვებში: „ონტოლოგიურად, პიროვნებები პიროვნული იდენტობის მიმცემებიც არიან და მიმღებებიც.“ რას ნიშნავს ასეთი „მიცემა“ ანთროპოლოგიურ დონეზე? ხდება თუ არა სხვა რაიმე აზრით ჩემი პიროვნული იდენტობის შემადგენელი, თუ მკაფიოდ უნდა განვასხვავოთ პიროვნული ყოფნის მიზეზობრიობა და თანაზიარებაში მისი ურთიერთდადასტურება?

მოხსენება მეორე შესაძლებლობას განიხილავს. თუ ადამიანი ჭეშმარიტ ჰიპოსტასურ იდენტობას ქრისტეში, მამისადმი მის ძეობრივ მიმართებაში მონაწილეობით იღებს, ადამიანები ერთმანეთის პიროვნული ყოფნის წყაროებად არ უნდა მივიჩნიოთ. თანაზიარებაში ისინი თავისუფლად იღებენ და ადასტურებენ ერთმანეთს განუმეორებელ უნიკალურობაში.

ამ განსხვავებას ეგზისტენციალური შედეგიც აქვს. თუ სხვა ჩემი იდენტობის წყარო ხდება, იგი შეიძლება ჩემი არსებობის პირობად და ტვირთადაც იქცეს, პარადოქსულად თვით სიყვარულის სახელით. ადამიანური თანაზიარების ურთიერთდადასტურებად და არა პიროვნებათაშორის მიზეზობრიობად გააზრება გვეხმარება შევინარჩუნოთ ზიზიულასის ყველაზე რადიკალური თეოლოგიური ხედვები: მამის მონარქია, პიროვნების თავისუფლება და სხვის, სწორედ როგორც სხვის, მიღების შესაძლებლობა.